Vərəqələr
“Azərbaycan Türk Millətçiləri təşkilatının bəyanatı” Bəyanat 1991-ci il may ayında verilib. Bəyanatda Azərbaycan milli- azadlıq hərəkatındakı siyasi durum və imperiyanın təxribatı nəticəsində milli- azadlıq hərəkatının aparıcı təşkilatlarının iflic vəziyyətə düşməsindən narahatlıq ifadə olunur. Hərəkatın uğurunu türk millətçiliyi xəttində görən bəyanat müəllifləri vəziyyətdən çıxış yolu kimi türkçü qüvvələrin fövqəl bir təşkilatda birləşməsini təklif edirlər.
“Azərbaycan Dirçəliş Partiyasının məramnamə və nizamnaməsi”- 1989-cu ildə, “Dirçəlməli! Bəsdir daha Bu zillət! Zülmət!” şüarı ilə çap edilib. Partiyanın məramnamə və nizamnaməsindən başqa dərgidə ADP-yə qəbul və digər məsələlər haqqında məlumatlar da verilib.
“Azərbaycan Xalq Cəbhəsi İdarə Heyətinin deputatlara müraciətinin mətni” Müraciət Az.SSR Ali Sovetinin 12 sentyabr 1989-cu ildə keçiriləcək sessiyasında respublikanın suverenliyi məsələsinin müzakirəsi ilə əlaqədardır. Müraciətdə sessiyanın gündəliyi və qəbul ediləcək qətnamə layihələrinin ictimaiyyətin diqqətinə çatdırılması, eləcə də AXC-nin Azərbaycanın siyasi və iqtisadi severenliyi ilə bağlı proqramının da sessiyada müzakirəyə çıxarılması tələb olunub.
“AXC İdarə Heyətinin Azərbaycan xalqına müraciətinin mətni” Müraciət 14 iyun 1990-cı ildə qəbul edilib. Müraciətdə mərkəzi hakimiyyətin Qafqaz respublikalarına qarşı apardığı ayrı-seçkilik siyasəti, AXC-nin etirazlarına baxmayaraq DQMV-də xüsusi idarəçilik üsulunun tətbiq olunmasına Azərbaycan hakimiyyəti tərəfindən razılıq verilməsi Azərbaycanın suverenliyinə yönəlmiş addım kimi dəyərləndirilib və sərhədlərimizin təcavüzdən qorunması üçün müdafiə dəstələrinin yaradılması məqsədəuyğun hesab edilib. Müraciətdə həmçinin ittifaq daxilində hərbi xidmətdə olan əsgərlərimizin geri qaytarılması, xalq hərəkatının fəallarına qarşı təqiblərə son qoyulması və AXC-nin normal fəaliyyətinə şərait yaradılması, Bakıda qanunsuz fövqəladə vəziyyət rejiminin ləğv edilməsi və Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzünə son qoyulmayacağı təqdirdə bu respublika ilə bütün iqtisadi əlaqələrin kəsilməsi tələb olunub.
“Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası üzvlərinin SSRİ Xalq Deputatlarına müraciəti”. Müraciət 1989-cu ilin sentyabrında rus dilində yayılıb. Müraciətdə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti (DQMV) və onun ətrafında cərəyan edən separatizm meyllərindən ciddi narahatlıq ifadə olunur.
Azərbaycan Könüllü Müdafiə Birliyinin Azərbaycan KP MK-nın Birinci katibi Ə. Vəzirova açıq məktubu. Açıq məktub 21 avqust 1988-ci ildə AKMB-nin üzvləri Şamil Saleh, Yanardağ, Xəlil Rza, Mikayıl Mirzə, Əbülfəz Əliyev, İsmayıl Tariqpeyma, Elməddin Əlibəyzadə və Elşənin imzası ilə yayılıb.
Məktubda Sovet imperiyasının 70 il ərzində Azərbaycana qarşı həyata keçirdiyi müstəmləkəçilik siyasəti və bu siyasətin ayrı-ayrı sahələrə, xüsusilə milli-mənəvi, eləcə də dini dəyərlərə vurduğu zərbələr haqqında geniş şərh verilib. Tarixi hadisələrə yanaşmalarda bir sıra obyektiv məqamlar olsa da, məktub o dövrün ab-havasına uyğun olaraq bir qədər emosional dildə yazılıb.
Azərbaycan Vahid Milli Cəbhənin üzvləri Hikmət Ələfsər, Nəsib Mirsaleh və Yanardağın Azərbaycan Respublikasının prezidenti A. Mütəllibova müraciəti. Müraciət 15 noyabr 1991-ci ildə yayılıb. Müraciətdə milli-azadlıq hərəkatının göstərilən tarixə kimi olan dövrü təhlil edilib. Rus imperiyasının Azərbaycana qarşı həyata keçirdiyi müstəmləkəçilik siyasəti və bu siyasətin dolayısı yolla da olsa, Azərbaycan hakimiyyəti tərəfindən dəstəklənməsi, eləcə də Dağlıq Qarabağ problemi ilə bağlı A. Mütəllibovun tutduğu təslimçi mövqe kəskin tənqid edilib və sonda onun istefası tələb olunub.
Azərbaycan – Vahid Milli Cəbhənin üzvləri Yanardağ, Hikmət Ələfsər və Nəsib Mirsalehin Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Minsk Əməkdaşlıq Paktına, bütün müstəqil suveren respublikalara və demokratik qüvvələrə müraciəti
Müraciət 14 dekabr 1991-ci ildə yayılıb. Müraciətdə Azərbaycanın siyasi və iqtisadi müstəqilliyinə nail olmaq üçün imperiyanın çox böyük iqtisadi, maddi , hərbi potensialının faktiki varisi olan Minsk paktının təsisçiləri Rusiya, Belorus və Ukrayna ilə bərabərhüquqlu əməkdaşlığın vacibliyi vurğulanıb və Azərbaycan Respublikası Ali Sovetindən bu istiqamətdə əməli addımlar atmaq tələb olunub.
“İstiqlal” qəzetinin xüsusi buraxılışı". Sosial-Demokrat partiyasının orqanı olan "İstiqlal" qəzetinin xüsusi buraxılışı kimi rus dilində yayılmış vərəqədə Sovet İttifaqınakı bütün partiyalara, ictimai təşkilatlara, eləcə də sovet xalqlarına Sosial Demokrat, Liberal Demokrat, Milli Demoktrat, Cümhuriyyət, Milli Qurtuluş partiyaları, “Dədə Günəş” Hərəkatı və Bakı İncəsənət Mərkəzinin müraciəti öz əksini tapıb. Vərəqə 1990-cı ilin mart ayında rus dilində buraxılıb. Müraciətdə bildirilir ki, Litva xalqının öz müstəqilliyini elan etməsindən sonra ölkədə yeni tarixi dövr başlayıb. Bu tarixi dövrü ittifaq dövlətinin dinc yolla dağılması dövrü kimi dəyərləndirən müraciət müəllifləri bütün SSRİ xalqlarının demokratik qüvvələrini mərkəzi hakimiyyətə qarşı vahid tələblərlə çıxış etməyə çağırıblar. Sənəddə Litva Respublikasına qarşı müxtəlif iddialar irəli sürən imperiya qüvvələrinin mövqeyi pislənilib. Müraciətin sonunda müstəqil Litva respublikası ilə həmrəylik ifadə olunur və bütün sovet respublikalarının demokratik qüvvələrinə bir-birilərinə qarşı ərazi, maliyyə və digər iddialarla çıxış etməmələri tövsiyyə olunub.
"Hamının bilməsi lazım olan məlumatlar" Müraciətin müəllifi Eloğlu adlı bir şəxsdir. 1989-cu ildə yayıldığı ehtimal olunur. Müraciətdə Rusiyanın müstəmləkəçilik siyasətini kəskin şəkildə tənqid edən müəllif 70 illik kommunist ideologiyasının Azərbaycanın milli-mənəvi dəyərlərinə vurduğu zərbələri geniş şəkildə təhlil edib və millətin dirçəlişi üçün milli ideologiyanın , mükəmməl milli-siyasi sisteminin və mübarizəyə başçılıq etmək iqtidarında olan partiyanın yaradılmasını başlıca şərt kimi irəli sürüb.
“S. Rüstəmxanlı, İ. Şıxlı və Y. Səmədoğlunun Azərbaycan xalqına, respublikanın bütün vətəndaşlarına müraciətinin mətni”. 23 iyun 1989-cu ildə yayılmış müraciətdə yenidənqurma, aşkarlıq və demokratikləşmə prosesinə mane olan bürokratik aparatın köhnə imtiyazlarını hər vasitə ilə qorumaq üçün ölkədə və xaricdə yaşayan əlaltılarının ciddi dəstəyi ilə Zaqafqaziyada süni “Dağlıq Qarabağ” problemi yaratması kəskin tənqid olunub. Daha sonra müraciət müəllifləri erməni millətçilərinin ölkəmizin ərazi bütövlüyü əleyhinə yönəlmiş təcavüzünü dəf etmək üçün xalqı AXC ətrafında birliyə çağırıblar.
“Ümid” Demokratik Gənclər Təşkilatının proqramı. Proqramda təşkilatın qarşısında duran əsas vəzifələr, eləcə də “Ümid” DGT-nin nizamnaməsi dərc olunub. Bundan əlavə proqramda təşkilatın komsomola münasibəti, özünütəsdiq haqqında qəbul etdiyi qətnamələr, Ordubad DGT-nin Cənubi Azərbaycanda və eləcə də dünyada yaşayan həmyaşıdlarına müraciətləri öz əksini tapıb.
